Tranh chấp trong nội bộ doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay chủ yếu là các mâu thuẫn, bất đồng, tranh chấp phát sinh trong quan hệ kinh doanh, thương mại, lao động,….giữa hai bên, giữa nhóm hoặc các nhóm, giữa các thành viên, cổ đông…. Điều đáng thắc mắc là hiện nay, hầu hết các nhà đầu tư khi mới thành lập đều không quan tâm tìm hiểu đến những quy định về việc quản lý, điều hành và tổ chức nội bộ trong công ty. Nên khi mâu thuẫn xảy ra đa phần là thường không biết cách tháo gỡ và ngày càng để cho mâu thuẫn, tranh chấp nội bộ trở lên gay gắt ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động kinh doanh của công ty. Cũng có thể nguyên nhân tranh chấp ở đây là do khi mới thành lập doanh nghiệp là sự đóng góp giữa người thân trong gia đình,bạn bè …. nên không nghĩ đến vấn đề lợi nhuận, điều lệ công ty hay các loại ưu đãi, chia sẻ lợi nhuận không được xác định rõ ràng cụ thể. Điều lệ hoạt động của các doanh nghiệp này rất sơ sài, chỉ đủ để qua được yêu cầu về thủ tục hành chính, thậm chí có trường hợp còn ký hộ cho nhau, thoả thuận bằng miệng không có văn bản. Khi doanh nghiệp phát triển, không ít người tìm cách thu lợi từ doanh nghiệp càng nhiều càng tốt, thậm chí tìm cách loại bỏ lẫn nhau… làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự vận hành kinh doanh của công ty sau này.
Tư vấn Việt Luật xin đưa ra các loại tranh chấp chủ yếu như sau,và cách thức để giải quyết những tranh chấp này một cách nhanh chóng và đảm bảo bí mật cho các doanh nghiệp phục vụ cho việc ổn định kinh doanh trong tương lai.
1. Tranh chấp giữa công ty với các thành viên của công ty liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ chức của công ty.
Thứ nhất, tranh chấp về việc cổ đông, thành viên không góp tiền cho số cổ phần cam kết góp hoặc số vốn cam kết góp;
Thứ hai, tranh chấp về việc góp không đủ số cổ phần, số vốn góp đã đăng ký, nhưng vẫn yêu cầu được coi là cổ đông với quyền và lợi ích như của một người đã góp đủ;
Thứ ba, tranh chấp về việc phát sinh từ phương thức góp và tài sản vốn góp như: Định giá tài sản không chính xác với giá trị thực tế hoặc không chuyển sở hữu tài sản góp vốn; không thỏa thuận với nhau trước về việc góp vốn và giá trị góp vốn bằng tài sản;
Thứ tư, tranh chấp về việc không quy định về thời điểm hoàn tất việc chuyển nhượng cổ phần, chuyển nhượng phần vốn góp và tính hợp pháp của các hợp đồng chuyển nhượng.
Thứ năm,tranh chấp về tư cách cổ đông, thành viên;
Thứ sáu, tranh chấp về các Quyết định đưa ra không công bằng, Quyết định không hợp pháp; như tranh chấp về tư cách cổ đông dẫn đến hệ quả là tất cả các quyết định đều trở thành đối tượng tranh chấp.
Thứ bảy, không chấp nhận quyết định của Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng thành viên vì Quyền lợi của mình không được như mong đợi. Có thể là do quyết định không công bằng của Hội đồng quản trị như ưu đãi cho thành viên Hội đồng quản trị trong việc mua cổ phiếu mới phát hành (về số lượng và giá).
2. Tranh chấp giữa các thành viên của công ty với nhau liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ chức của công ty
Thứ nhất, tranh chấp về chọn người đại diện theo pháp luật;
Thứ hai, các tranh chấp khác gắn liền với lợi ích của từng thành viên, cổ đông công ty như: quyết định ưu đãi cho cổ đông lớn dưới danh nghĩa là cổ đông chiến lược; quyết định ưu đãi cho người lao động… Một số trường hợp không chấp nhận quyết định của Đại họi cổ đông vì quyền lợi của mình không như mong đợi hoặc cổ đông Nhà nước không đồng ý với biểu quyết của người đại diện phần vốn nhà nước.
3. Tranh chấp trong quyền quản lý và điều hành doanh nghiệp.
Thứ nhất, có thể là các nhóm cổ đông nắm cổ phần chi phối như Hội đồng quản trị sẽ mong muốn tìm cách đưa nhân viên theo phe cách của mình làm giám đốc;
Thứ hai, có thể là cổ đông lớn là chủ tịch và đồng thời muốn làm giám đốc điều hành nhằm mục đích không loại họ ra khỏi Hội đồng quản trị và không bãi miễn khỏi chức danh chủ tịch Hội đồng quản trị để phục vụ cho mục đích tạo lập quyền lợi của họ.
Thứ ba, có trường hợp này Giám đốc hoặc Chủ tịch Hội đồng quản trị không chấp nhận quyết định bãi miễn của Hội đồng quản trị mặc dù quyết định đó là hợp pháp. Dẫn đến việc, không ký thông báo thay đổi người đại diện theo pháp luật và không bàn giao quyền quản lý điều hành doanh nghiệp cho người mới được bổ nhiệm, dẫn đến trường hợp khiếu kiện, khiếu nại lên cơ quan nhà nước có thẩm quyền…và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Tính cho đến thời điểm hiện tại, hiện nay số lượng vụ tranh chấp trong nội bộ công ty, doanh nghiệp chưa đạt đến mật độ cao nhưng có thể sẽ gia tăng trong thời gian tới. Qua thực tế, mức độ và tính chất của các tranh chấp trong doanh nghiệp hiện nay xảy ra rất gay gắt. Và các bên tranh chấp thường không chịu thương lượng, hòa giải, không sử dụng trọng tài, chỉ ra tòa và khiếu nại hành chính (theo đến hết cấp). Và với việc làm như thế chính sự can thiệp hành chính làm cho mâu thuẫn trong doanh nghiệp càng thêm gay gắt và mở rộng thêm làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc kinh doanh và hoạt động của doanh nghiệp. Các bên hoặc một số bên tranh chấp thường không quan tâm đến lợi ích và sự phát triển của doanh nghiệp trong hiện tại và tương lai, mà chỉ vì lợi ích của mình một cách thái quá dẫn đến việc tranh chấp không đáng có, không chịu hợp tác giải quyết hòa giải dẫn đến hệ quả là đình trệ sản xuất, doanh nghiệp tốn nhiều thời gian và chi phí giải quyết vấn đề pháp lý. Một số trường hợp các bên cố ý can thiệp, ngăn cản hoạt động bình thường của doanh nghiệp dưới các hình thức khác nhau, gây thiệt hại thêm cho chính họ và các bên liên quan và gây ra thiệt hại không đáng có cho doanh nghiệp.
Về cách thức giải quyết các tranh chấp nội bộ trong doanh nghiệp
Về bản chất cách thức giải quyết những tranh chấp nội bộ doanh nghiệp rất đơn giản nhưng cần phải áp dụng đúng trường hợp và có những nguyên tắc riêng. Hiện nay, có các phương pháp phổ biến như: Thương lượng; và Giải quyết tại cơ quan tố tụng.
- Giải quyết tranh chấp bằng thương lượng là cùng nhau bàn bạc, tự dàn xếp, tháo gỡ những bất đồng phát sinh để loại bỏ tranh chấp mà không cần có sự trợ giúp hay phán quyết của bất kì bên thứ ba nào. Cách giải quyết này có ưu điểm là thuận tiện, đơn giản, nhanh chóng, tính linh hoạt, hiệu quả và ít tốn kém. Mặt khác, giải quyết tranh chấp bằng thương lượng còn bảo vệ được uy tín cho các bên tranh chấp cũng bí mật trong kinh doanh của các nhà kinh doanh. Phương pháp này là văn minh, ít tốn kém nhất, nhưng đáng tiếc rất ít được sử dụng. Nhưng khi thương lượng một hoặc hai bên không có thái độ nỗ lực hợp tác, thiếu sự thiện chí, trung thực trong quá trình thương lượng thì khả năng thành công là rất mong manh, kết quả thương lượng thường bế tắc.
- Giải quyết tranh chấp tại cơ quan tố tụng là phương pháp áp dụng pháp luật để giải quyết mâu thuẫn nội bộ doanh nghiệp. Phương thức giải quyết tranh chấp qua Toà án có một số ưu điểm như : Các quyết định, bản án của Toà án mang tính cưỡng chế thi hành đối với các bên;và với nguyên tắc hai cấp xét xử do đó những sai sót trong quá trình giải quyết tranh chấp có khả năng được phát hiện và khắc phục kịp thời; chi phí thấp. Tuy nhiên lại có hạn chế đó là thủ tục được quy định rất phức tạp và khó mà đáp ứng kịp thời cho các vụ việc tranh chấp phải được giải quyết ngay.
Cách thức thực hiện hai phương pháp này đa phần các doanh nghiệp đã nắm vững nhưng khi thực hiện vẫn không được như ý bởi nhiều lý do như:chưa nắm vững các quy định của pháp luật.i, quá đặt nặng tình cảm bản thân để cảm xúc lấn át lý chí và không có chiến thuật rõ ràng để tiến hành giải quyết.
Trên đây là các nguyên nhân và cách thức giải quyết các tranh chấp trong doanh nghiệp Việt Nam hiện nay mà Tư vấn Việt Luật đã tổng hợp. Mong rằng bài viết này sẽ giúp các nhà đầu tư hạn chế được tình trạng tranh chấp xảy ra trong doanh nghiệp, để doanh nghiệp có thể ổn định kinh doanh, đầu tư, phát triển và nếu có tranh chấp xảy ra sẽ lựa chọn được cách thức giải quyết phù hợp với công ty mình.
>> Bài viết liên quan: Những lưu ý với hoạt động kinh doanh doanh nghiệp về trò chơi qua mạng
